ข้าวนาเช่าทั้ง 18 แปลง

ข้าวนาเช่าของโรงเรียนทั้ง 18 แปลง แบ่งเป็นข้าวหอมมะลินิล 5 แปลง ข้าดอ 1 แปลง ข้าวสินเหล็ก 12 แปลง วันที่เก็บข้อมูลวันพฤหัสบดีที่ 11 กรกฎาคม 2556

แปลงที่ 1 ข้าวหอมมะลินิล

ต้นข้าวหอมมะลินิลในแปลงที่ 1

แปลงที่ 2 ข้าวหอมมะลินิล

ต้นข้าวหอมมะลินิลในแปลงที่ 2

บริเวณที่เป็นแอ่งน้ำขังในแปลงที่ 2

แปลงที่ 3 ข้าวหอมมะลินิล

ต้นข้าวหอมมะลินิลในแปลงที่ 3

แปลงที่ 4 ข้าวหอมมะลินิล

ต้นข้าวหอมมะลินิลในแปลงที่ 4

แปลงที่ 5 ข้าวหอมมะลินิล

ต้นข้าวหอมมะลินิลในแปลงที่ 5

แปลงที่ 6 ข้าวดอ

ต้นข้าวดอในแปลงที่ 6

แปลงที่ 7 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 7

แปลงที่ 8 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 8

แปลงที่ 9 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 9

แปลงที่ 10 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 10

หัวมุมแปลงที่ 10 ที่ต้องปรับระดับพื้นนาให้เท่ากันในครั้งต่อไป

บวิเวณน้ำขังตรงหัวมุมของแปลงที่ 10

แปลงที่ 11 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 11

หัวมุมแปลงที่ 11 ซึ่งระดับพื้นนาไม่เท่ากัน

บริเวณที่น้ำขังหัวมุมแปลงที่ 11

แปลงที่ 12 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 12

แปลงที่ 13 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 13

แปลงที่ 14 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 14

แปลงที่ 15 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 15

แปลงที่ 15 ข้าวเกิดบางตาที่สุด ระดับพื้นดินไม่เท่ากัน จึงเกิดที่น้ำขังตลอดและพื้นที่สูงซึ่งแห้งตลอด

แปลงที่ 16 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 16

แปลงที่ 16 เป็นอีกแปลงที่พื้นนาไม่เท่ากัน เกิดบริเวณน้ำขัง และที่สูงที่แห้งแล้งจนข้าวไม่งอก

แปลงที่ 17 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 17

แปลงที่ 18 ข้าวสินเหล็ก

ต้นข้าวสินเหล็กในแปลงที่ 18

ข้าวปลูกลูกแนว

พันธุ์ข้าวที่ทางโรงเรียนใช้ในการทำนาในพื้นที่นาเช่าของฤดูทำนาปี 2556 นี้ มี 3 สายพันธุ์คือข้าวสินเหล็ก ข้าวหอมมะลินิลและข้าวดอ ข้าวหอมนิลสุรินทร์เป็นข้าวที่เราปลูกเมื่อปีที่แล้วและเก็บพันธุ์ไว้เอง ข้าวสินเหล็กเป็นพันธุ์ข้าวที่จัดซื้อมาใหม่จากบริษัทแห่งหนึ่ง ส่วนข้าวดอคือข้าวเหนียวพันธุ์เบา เป็นข้าวพันธุ์พื้นบ้านจัดหามาจากอ.หนองหงส์

ผลจากการสุ่มตัวอย่างของข้าวสินเหล็กพบการปนของพันธุ์ข้าว ถึง 5 สายพันธุ์ คือ ข้าวเหนียว ข้าวเจ้า ข้าวมะลิแดง ข้าวหอมนิลสุรินทร์  และข้าวเมล็ดสีแดงป้อมสั้นที่ไม่ทราบชื่อ   ข้าวจากบ.แห่งนี้ มีที่มาจาก 4 แหล่งผลิต แหล่งแรกเป็นข้าวรุ่นแรกที่สั่งซื้อมาเมื่อเดือนมกราคมพบการปนมากที่สุด แหล่งที่สองจำหน่ายหมดแล้วจึงไม่มีข้อมูล แหล่งที่สามบรรจุในกระสอบที่พิมพ์ตัวอักษรสีน้ำตาล พบการปนมากเป็นอันดับสอง แหล่งที่สี่บรรจุในกระสอบที่พิมพ์ตัวอักษรสีน้ำเงิน พบการปนน้อยที่สุด(เหมาะจะใช้เป็นข้าวพันธุ์)

แต่หลังจากข้าวงอกไปแล้วจนอายุครบ  2 สัปดาห์ ข้าวในแปลงที่หว่านข้าวสินเหล็กที่มีการปนมากที่สุด เราพบลักษณะของต้นข้าวที่ต่างกัน คือ พบต้นข้าวที่กาบใบสีม่วงแดง บางต้นพบรอยประสีม่วงดำแต้มที่ใบแท้ คาดว่าจะเป็นต้นข้าวที่งอกจากเมล็ดข้าวสีม่วงดำหรือข้าวหอมนิลสุรินทร์ ส่วนในแปลงข้าวหอมนิลสุรินทร์ ยังไม่พบความแตกต่างของต้นข้าว แม้ว่าข้าวหอมนิลสุรินทร์ที่เราใช้เป็นข้าวพันธุ์จะมีการปนของข้าวขาวอยู่ด้วยทั้งข้าวเหนียวและข้าวเจ้า แต่ตอนนี้ต้นข้าวยังมีสีเขียวเหมือนกันหมด

จากการที่เราซื้อพันธุ์ข้าวมาจำหน่ายในฤดูการผลิตนี้ เราได้พันธุ์ข้าวที่ปนมาเยอะมากและมีข้าวลีบปนมาถึงร้อยละ 6.45 เป็นการย้ำเตือนให้เราตระหนักถึงภูมิปัญญาชาวนาที่เคยสั่งสมมาและเราได้มองผ่านไป โดยหันไปเชื่อถือมาตรฐานทางวิชาการสมัยใหม่ เราจึงควรมองย้อนกลับไปพินิจดูรากเหง้าของวิถีข้าวแบบดั้งเดิมที่ปู่ย่าตายายคัดข้าวปลูกลูกแนวเอาไว้เองคล้ายกับเป็นมรดกประจำตระกูลที่แต่ละบ้านจะมีข้าวที่ถูกรสของตนเองเอาไว้ปลูกต่อ ๆ กันมา จากรุ่นสู่รุ่น ไม่เคยทิ้งข้าวแนวของตระกูลตน ถ้าอยากได้ข้าวของบ้านอื่นไปเอาแนวก็ต้องแลกกันตวงต่อตวง การคัดข้าวแนวนั้นมีทั้งคัดทีละต้นในแปลงนาที่เลือกแล้วว่าจะใช้เป็นข้าวแนว ไปจนถึงคัดทีละรวงในฟ่อนข้าวที่เกี่ยวด้วยมือและนวดข้าวแนวด้วยมือ

ปีนี้เราประสบปัญหาความแห้งแล้ง ทางโรงเรียนจึงปรับเปลี่ยนการทำนาจากเดิมที่เคยทำนาดำมาทำนาหว่าน โดยถือว่าปีนี้แล้งมากที่สุดเท่าที่เคยประสบมา นักเเรียนของเราจะไม่ได้ร่วมดำนาเหมือนที่ผ่านมา แต่เราก็จะสร้างโอกาสอื่น ๆ ให้นักเรียนได้เข้าร่วมเรียนรู้การทำนาอีกรูปแบบหนึ่ง เพราะเราเชื่อว่าการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำจะสร้างความรู้ความเข้าใจที่ถ่องแท้ให้แก่เด็ก ๆ ของเรามากกว่าการพร่ำสวดบทพิจารณาอาหารที่ท่องกันเป็นประจำ ทำให้เด็ก ๆ เข้าใจถึงความยากลำบากในการทำนา สำนึกคุณข้าวทุกเมล็ดและขอบคุณชาวนาที่ปลูกข้าวให้ทุกคนกิน

ข้าวโรงเรียนเริ่มงอก

     ข้าวนาโรงเรียนที่หว่านเมื่อวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556 เริ่มงอกเมื่อวันจันทร์ที่ 8 กรกฎาคม ใช้เวลา 7 วัน งอกช้ากว่าข้าวนาเช่าที่ใช้เวลา 4 วัน โดยข้าวหอมมะลินิลกับข้าวสินเหล็กอัตราการงอกสูงกว่าข้าวพันธุ์ภาคใต้ ข้าวพันธุ์ภาคใต้งอกมาบางตากว่าข้าวทั้งสองพันธุ์ข้างต้นในระยะเวลาเท่ากัน ข้าวสินเหล็กที่หว่านในนาโรงเรียนนี้ผ่านการคัดแยกเอาเมล็ดลีบออกแล้วบางส่วน โดยแยกเมล็ดลีบออกมาได้คิดเป็นร้อยละ 6.45

      ข้าวนาโรงเรียนนี้คาดว่าจะใช้ทำเมล็ดพันธุ์ เนื่องจากมีแหล่งน้ำที่เราสามารถสูบน้ำเข้ามาใช้ในนาได้ ปัญหาจากความแห้งแล้งอาจไม่ส่งผลกระทบต่อผลผลิตข้าวมากนัก

ข้าวนาเช่าอายุครบ 2 สัปดาห์ 07/07/56

   

      ข้าวนาเช่าอายุครบ 2 สัปดาห์ ความสูงโดยเฉลี่ย ข้าวหอมนิล 20 เซนติเมตร ข้าวดอ 15 เซนติเมตร และข้าวสินเหล็ก 15 เซนติเมตร พบข้าวหอมนิลบางต้นสูง 30 เซนติเมตร มีใบแท้ 4 ใบ พบบางต้นแตกกอ 2- 3 หน่อ บางต้นตายไปเพราะขาดน้ำจากฝนทิ้งช่วง บางบริเวณมีหญ้าขึ้นซึ่งต้องถอนออก พบรูปูตามข้างคันนาแต่ยังไม่มาก ถึงปูจะกัดต้นข้าว แต่การพบสิ่งมีชีวิตหลากหลายในนาข้าวก็ช่วยทำให้เราเบาใจได้บ้างว่าพื้นดินยังปลอดภัย เพราะเราก็เกรงว่าผู้เช่ารายก่อนจะใช้สารเคมีอันตรายในปริมาณมากจนตกค้างข้ามปี

     ลักษณะภายนอกของต้นข้าวหอมมะลินิลในแปลงที่ปลูกข้าวหอมมะลินิลยังไม่แตกต่างจากข้าวขาวที่พบปนอยู่ในข้าวพันธุ์ ส่วนข้าวสินเหล็กพบว่าข้าวบางต้นมีกาบใบสีออกม่วงดำ บางต้นมีใบเป็นจุดสีม่วงดำ ข้าวสินเหล็กนี้จากการสุ่มตัวอย่างมาสีข้าวกล้องและคัดแยกเมล็ดปน พบว่าสามารถแยกข้าวปนออกมาได้ 5 ชนิด คาดว่าต้นข้าวที่มีกาบใบสีม่วงดำอาจจะเป็นข้าวดำทั้งต้น น่าจะเป็นลักษณะเดียวกับข้าวเหนียวดำ ที่บางพันธุ์จะมีสีม่วงดำเฉพาะเมล็ดข้าว บางพันธุ์จะมีสีม่วงดำทั้งกาบใบ ลำต้น ใบ เปลือกของเมล็ดข้าว และเมล็ดข้าวสาร ชาวอีสานเรียกกันว่า "พญาข้าว" ซึ่งข้าวพันธุ์นี้แสดงลักษณะเด่นออกมาให้สังเกตได้เมื่ออายุครบ 2 สัปดาห์ ถ้าหากต้องการคัดพันธุ์ข้าวก็สามารถถอนแยกออกไปปลูกอีกแปลงได้

หว่านข้าวนาโรงเรียน 02/07/56

สรุปการหว่านข้าวนาโรงเรียน พื้นที่ 7 ไร่ 1 งาน

กิจกรรม	รายละเอียด	งบประมาณ(บาท)
1.ปุ๋ย	ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ตราขวัญดิน สูตรเขียว 6 กระสอบ ๆ ละ 350 บาท         รวมน้ำหนักปุ๋ย 300 กก. คิดเป็น 46.15 กก./ไร่	2,100.00-
2.พันธุ์ข้าว	ใช้พันธุ์ข้าว 4 สายพันธุ์ ดังนี้       - ข้าวสินเหล็ก 58.4 กก. ๆ ละ 30 บาท เป็นเงิน 1,752 บาท       - ข้าวหอมนิล 85 กก. ๆ ละ 18 บาท  เป็นเงิน 1,530 บาท       - ข้าวพื้นบ้านภาคใต้ 2 พันธุ์ 16 กก. รับมาโดยไม่มีค่าใช้จ่าย รวมใช้พันธุ์ข้าว 159.4 กก. คิดเป็น 24.52 กก./ไร่	3,282.00-
3.ค่ารถไถ	ไถและปั่นหว่าน  ไร่ละ 500 พื้นที่ 6.5 ไร่	3,250.00-
	รวมต้นทุน	8,632.00-